Czy w piecu na ekogroszek można palić pelletem?

Tak, w większości nowszych kotłów z podajnikiem retortowym i sterownikiem wyposażonym w tryb pellet można palić pelletem drzewnym. Wymaga to jednak zmiany ustawień podawania i nawiewu oraz zabezpieczenia podajnika przed cofnięciem żaru. W dalszej części artykułu wyjaśniamy, kiedy to się sprawdza i jakie warunki trzeba spełnić.

Czym różni się ekogroszek od pelletu?

Ekogroszek produkowany jest z węgla kamiennego lub brunatnego o wysokiej kaloryczności, która zwykle przekracza 24 MJ/kg. Wyróżnia się niską zawartością siarki, wody i niską spiekalnością, dzięki czemu w trakcie spalania powstaje mniej popiołu i tlenków siarki niż przy tradycyjnym węglu.

Pellet drzewny to granulat z odpadów drzewnych i roślinnych. Jego wartość opałowa wynosi najczęściej 15–18 MJ/kg, a pellet ze słomy pszennej osiąga około 16 MJ/kg. Powstaje jako produkt uboczny przy obróbce drewna, dlatego zalicza się go do paliw odnawialnych. Spalanie pelletu generuje znacznie mniej popiołu, a ten, który zostaje, można wykorzystać jako nawóz ogrodowy. Popiół z ekogroszku zwykle nadaje się wyłącznie do utylizacji.

Pellet drzewny osiąga wartość opałową 15–18 MJ/kg, a ekogroszek zwykle powyżej 24 MJ/kg. To oznacza, że przy tej samej ilości ciepła pelletu zużyje się więcej, ale spalanie generuje mniej popiołu i zanieczyszczeń.

Z punktu widzenia ekologii pellet wypada lepiej, ponieważ jest paliwem odnawialnym i niskoemisyjnym. Ekogroszek ma natomiast przewagę pod względem koncentracji energii – z tej samej masy paliwa daje więcej ciepła, co w praktyce często przekłada się na mniejsze zużycie w skali sezonu.

Czy każdy kocioł na ekogroszek może spalać pellet?

Nie każdy. Kocioł powinien mieć sterownik z trybem pellet oraz palnik retortowy o konstrukcji, która umożliwia spalanie lżejszego granulatu. W urządzeniach nowszej generacji często wystarczy wybrać w menu typ kotła – pellet. Przykładem jest piec Ogniwo Eko Plus 16 kW, w którym w parametrach spalania przechodzi się do opcji retortowy eCoal, a następnie wybiera typ kotła – pellet.

Osoby, które używają kotłów typowo węglowych bez takiego trybu, powinny zachować dużą ostrożność. Palnik i podajnik do ekogroszku są przystosowane do cięższego paliwa o innej granulacji, więc pellet może spalać się mniej efektywnie. W skrajnych sytuacjach dochodzi do zaniku żaru albo zapadania się kopczyka, co obniża komfort pracy i może prowadzić do awarii.

Jak sprawdzić, czy sterownik ma tryb pellet?

Wejdź w parametry spalania, wybierz palnik retortowy lub typ kotła i poszukaj pozycji pellet. W niektórych sterownikach opcja nazywa się „typ paliwa” zamiast „typ kotła”. Jeżeli jej nie ma, próba palenia pelletem na ustawieniach ekogroszku zwykle kończy się nadmiernym wydmuchem lekkiego granulatu albo zapadnięciem żaru w palenisku.

Jak ustawić kocioł na pellet krok po kroku?

Jeśli sterownik daje taką możliwość, przygotowanie kotła do pracy na pellecie obejmuje kilka czynności:

1. Opróżnij zasobnik i podajnik z resztek ekogroszku.
2. Wyczyść palenisko, popielnik i kanały konwekcyjne z sadzy oraz spieków.
3. W sterowniku przejdź do trybu retorta eCoal lub typ kotła i wybierz pellet.
4. Zmniejsz siłę nadmuchu, często do wartości od -5 do -8, i ustaw czas podawania w okolicy 10–15 sekund.
5. Ustaw temperaturę zadaną kotła w zakresie 65–75°C, aby ograniczyć skraplanie smoły na ściankach.

Po wprowadzeniu ustawień warto obserwować płomień i stan kopczyka przez pierwsze kilkanaście godzin pracy. Pellet powinien palić się stabilnie, a popiół powinien być drobny i jasny. Jeżeli paliwo wypala się zbyt szybko i pojawia się czarny nalot, konieczna jest korekta nadmuchu lub czasu podawania.

Jak dobrać czas podawania i nadmuch?

Przy pellecie lepiej podawać paliwo krótko, ale często. Zbyt długi postój może sprawić, że kopczyk zapadnie się zbyt nisko i żar zgaśnie. Użytkownicy kotłów retortowych często zaczynają od dmuchawy na poziomie -5 i podawania 10 s, a następnie korygują parametry. Ważne, żeby górne otwory nawiewowe palnika pozostały widoczne – ich zasłonięcie utrudnia dopalenie gazu i prowadzi do osadzania się sadzy.

Jakie problemy mogą wystąpić przy paleniu pelletem w piecu na ekogroszek?

Najpoważniejszym zagrożeniem jest cofanie się żaru do zasobnika i podajnika. Pellet jest lżejszy od ekogroszku, więc w pewnych warunkach ogień może cofnąć się rurą podajnika w stronę zbiornika. W takiej sytuacji pomaga zamontowanie „strażaka”, czyli pojemnika z wodą umieszczonego na rurze podajnika. Dobrze, gdy sterownik ma również funkcję cofnięcia ognia z podajnika.

Drugi typowy problem to zasmolenie kotła w podtrzymaniu. Gdy palnik wyłącza się, a w komorze pozostaje żar, ze spalanego pelletu paruje smoła i osadza się na ściankach. Rozwiązaniem bywa rezygnacja z funkcji podtrzymywania żaru lub całkowite wygaszenie paleniska i ponowne rozpalenie, gdy ciepło jest znów potrzebne. Doświadczenia użytkowników pokazują, że utrzymywanie temperatury zadanej 65–75°C zmniejsza ilość nalotu.

W praktyce użytkownicy kotłów retortowych wymieniają najczęściej następujące objawy nieprawidłowych ustawień:

• zapadanie się kopczyka,
• czarny, suchy nalot na ściankach,
• nadmierne zużycie pelletu,
• cofanie się żaru do podajnika i zasobnika.

Zwracaj uwagę na ilość popiołu, stan palnika i kolor ścianek. Pellet spala się z mniejszą ilością popiołu, ale wewnątrz kotła może pojawić się czarny nalot. Jeżeli palenisko zapada się mimo zmiany ustawień, skróć czas podawania i zwiększ częstotliwość cykli. W razie niepewności skontaktuj się z instalatorem lub producentem.

Przy spalaniu pelletu w kotle retortowym najlepiej utrzymywać temperaturę zadaną 65–75°C. Niższa temperatura sprzyja wytrącaniu się smoły na ściankach, a zbyt wysoka podnosi straty ciepła.

Czy to się opłaca? Porównanie ekogroszku i pelletu

Opłacalność zależy przede wszystkim od relacji cen obu paliw oraz od sprawności, jaką kocioł uzyska na pellecie. Pellet drzewny ma wyraźnie niższą wartość opałową – 15–18 MJ/kg wobec ponad 24 MJ/kg dla ekogroszku. To oznacza, że do oddania tej samej ilości ciepła potrzeba większej masy pelletu. Użytkownicy testujący palenie pelletem w kotle retortowym zwracali uwagę, że zużycie paliwa rośnie w porównaniu z dobrej jakości ekogroszkiem.

Z danych z forum eCoal.pl wynika, że niektórzy użytkownicy płacili za pellet około 700–900 zł za tonę, a za ekogroszek nawet 1000 zł za tonę, jednak przy słabej jakości węgla efektywność potrafiła być bardzo niska. Jeśli ekogroszek mocno się spieka, szybko zanieczyszcza palnik i wymaga czyszczenia co kilka dni, pellet może okazać się wygodniejszy, nawet przy większym zużyciu masowym.

Piece wielopaliwowe oraz kotły dedykowane pelletowi zapewniają wyższą efektywność i bezpieczeństwo. Spalanie pelletu w kotle na ekogroszek to rozwiązanie awaryjne lub przejściowe, a nie pełnoprawna długoterminowa eksploatacja. Decyzja o stałej zmianie paliwa powinna uwzględniać stan techniczny urządzenia i zalecenia producenta.